"Er was te weinig aandacht voor jongeren" | Alexandra Smarandescu in VIRUS MAG

Hey Alexandra, je bent voorzitter van de Vlaamse jeugdraad. Wat doet die raad precies?

Wanneer iemand een wetsvoorstel doet wat met kinderen of jongeren te maken heeft, is hij of zij verplicht om advies te vragen aan de Vlaamse jeugdraad. Die minister is niet verplicht dat advies te volgen, maar wel om het aan te vragen. De Vlaamse jeugdraad geeft de ministers advies, gebaseerd op informatie die van jongeren en kinderen zelf komt.

Hoe raken jullie aan die informatie van jongeren?

We vragen kinderen en jongeren zelf wat ze ervan vinden. Als het over een bepaald onderwerp gaat, bijvoorbeeld armoede bij kinderen, dan gaan we concreet op zoek naar kinderen en jongeren die zelf in zulke situaties zitten. Hun input gaan we verzamelen en gebruiken we om het beleid te adviseren. En we gaan ook in gesprek met jongerenorganisaties of experts rond de thema’s waarover we advies geven.

We hebben echt aan de alarmbel getrokken dat er meer aandacht moet zijn voor psychisch welzijn van jongeren.

Alexandra Smarandescu

© Jimmy Kets

Wat zijn dan de onderwerpen die jullie daar bespreken?

In de laatste weken hebben we heel erg ingezet op psychisch welzijn. We hebben echt aan de alarmbel getrokken dat er daar meer aandacht voor moet zijn. De afgelopen dagen hebben we ook op de tafel moeten kloppen: zet kinderen en jongeren in het midden in de exitstrategie, want de afbouw van die maatregelen heeft een grote impact op hoe zij opgroeien. Er was te weinig aandacht voor de speeltuintjes die al dan niet terug open gingen. En dus zijn we de longen uit ons lijf gaan pleiten, want we kregen van alle kanten signalen dat dat nodig was.

Een tweede ding wat we met de Vlaamse jeugdraad hebben gevraagd is dat jeugdwelzijnswerkers nu als een essentieel beroep worden beschouwd. Nu krijgen ze alle ruimte om hun job te blijven uitoefenen. En ook kinderen en jongeren die in een instelling woonden, werden voor de hartverscheurende keuze gesteld om ofwel naar huis te gaan, waar het niet altijd veilig is voor hen, ofwel in de instelling te blijven, waar ze geen bezoek mochten ontvangen. We hebben er mee voor gezorgd dat er uitzonderingen kwamen op die regels.

Is er tijdens de coronacrisis en de exitstrategie vanuit de overheid genoeg aandacht voor jongeren?

Nee, helemaal niet. Jongeren beseffen ook dat de economie belangrijk is. Ik heb vrienden van mijn leeftijd (Alexandra is 23) die zich afvragen of ze nog een job gaan vinden. En we snappen dat er keuzes gemaakt moeten worden, maar bepaalde keuzes zijn niet meer verdedigbaar. De winkelstraten mogen massaal terug mensen ontvangen, terwijl op de speeltuinen nog veiligheidslinten hingen. En voor kinderen waren er geen aparte regels om samen te komen. Ze mochten enkel lopen of fietsen, terwijl hun favoriete bezigheid eigenlijk gewoon spelen is. Nochtans, als je de vraag stelt aan mensen waarover ze zich zorgen maken, dan is kinderen het eerste antwoord.

Heeft de crisis er dan voor gezorgd dat er beter wordt nagedacht over welke problemen we uit de maatschappij moeten helpen?

Ja. De politici beseffen dat er oplossingen voor de lange termijn moeten komen, zoals voor kinderarmoede. De levensomstandigheden waarin kwetsbare kinderen en jongeren opgroeien, zijn tijdens de coronacrisis nog moeilijker geworden. Kinderen die in een klein appartement zonder tuin of terras wonen, zijn degenen die normaal gezien een balletje gaan trappen in het park, of een speeltuintje opzoeken. En net dat mag nu niet. Door de crisis beginnen we eens echt van nul, en bedenken we samen met de beleidsmakers oplossingen voor de lange termijn.

© Vlaamse Jeugdraad

Veel jongeren vallen zonder studentenjob. Voor sommigen is die echt belangrijk om de eindjes aan elkaar te knopen. Hebben jullie er een zicht op over hoeveel jongeren het gaat?

1 op de 4 jobstudenten gebruikt de inkomsten van hun job om kot en studies mee te betalen. Zelf staan we in nauw contact met VVS, de Vlaamse Vereniging voor Studenten, die de 260.000 studenten in Vlaanderen en Brussel vertegenwoordigen. Zij gaan daarover in discussie met Ben Weyts, de minister van Onderwijs om oplossingen te zoeken zodat sommige jongeren voor wie dat financiële essentieel is om te kunnen studeren, niet uit de boot vallen. Eén van hun voorstellen is om een noodfonds voor jobstudenten op te starten.

Oké, maar heel concreet... Wat kan ik zelf als ik nu een van de jongeren ben? Waar kan ik dan terecht?

Studenten die door het wegvallen van hun (studenten)job in financiële nood komen, nemen best contact op met de sociale dienst of studentenvoorzieningen van hun onderwijsinstelling. Er zijn verschillende mogelijkheden op basis van ieders persoonlijke situatie. En als je op de private markt een kot huurt, dan kan je steeds proberen om een deal te sluiten met je kotbaas.

De economische belangen stonden boven het mentaal welzijn in de exitstrategie. De winkels gingen bijvoorbeeld open nog vooraleer de scholen opengingen. Hoe is het met de mentale gezondheid van de jongeren gesteld?

Echt niet goed. Je zag dat groeien. Van het JAC (Jongeren Advies Centrum, red.), Nu praat ik erover (Vertrouwenscentrum Kindermishandeling, red.) en Awel (telefonische en online hulplijn voor jongeren, red.) kregen we alarmerende cijfers. Je zag eerst een verdubbeling van de vragen van jongeren. Nu is het al een verdriedubbeling ten opzichte van voor corona. Vooral de chatlijnen werden overspoeld, want daarop kunnen jongeren vrij babbelen terwijl er geen huisgenoten meeluisteren.

© Vlaamse Jeugdraad

Hoe probeer je duidelijk te maken aan de ministers dat het zo dringend is?

Ik moet toegeven: het is niet altijd makkelijk om hen dat te laten inzien, maar de afgelopen weken waren zij wél vragende partij. Benjamin Dalle, de minister van Jeugd, heeft een heel plan in elkaar gezet. ‘Generatie Veerkracht’ heet het, en daarmee wil hij op lange termijn inzetten op de jongeren. En hij voert de daad ook bij het woord. Ze maken 4,5 miljoen vrij om het ook uit te voeren.

De favoriete bezigheid van kinderen is gewoon spelen.

Alexandra Smarandescu

© Jente Boone

Eén van de dingen waar commentaar op is gekomen is het gebrek aan speelruimte voor de kinderen. Hoe zou jij dit aanpakken?

Er is veel nood aan publieke ruimte voor kinderen en jongeren, zeker voor de meest kwetsbare, die op een klein appartementje wonen en geen tuin hebben, of waarvan ouders heel bang zijn en het hun kinderen verbieden om te gaan wandelen. Vanaf woensdag mogen de speeltuinen opnieuw open en daar zijn we blij om. De favoriete bezigheid van kinderen is nog altijd spelen.

Kinderarmoede staat echt hoog op mijn agenda.

Alexandra Smarandescu

© Vlaamse Jeugdraad

Naast je werk als voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad ben je ook studente Rechten. Hoe combineer jij alles?

Ik moet zeggen, dat is geen evidentie. Het is een kwestie van prioriteiten stellen. Ik zie het voorzitterschap eigenlijk als een mooie aanvulling op mijn studies. Aan de VUB leer ik hoe wetten tot stand komen, als voorzitter van de Vlaamse jeugdraad zie ik het in de praktijk gebeuren. En wat studeren betreft ben ik heel strikt wat deadlines van taken of werkstukken betreft, maar qua blokken ben ik al blij als ik de essentie mee heb. Vroeger dacht ik: dat diploma is het belangrijkste, dus heb ik goede punten nodig. Nu is mijn visie anders. Het diploma geeft je toegang, maar een netwerk is nog veel belangrijker, om te kunnen weten bij wie je waarvoor terecht kan, of om zelf kansen te krijgen.

En dan tenslotte: wat zou je na de coronacrisis veranderd willen zien voor jongeren?

Ik heb mezelf voorgenomen om niet met heel concrete doelstellingen aan tafel te gaan zitten, want dat is ook een beperking. Maar in elk voorstel dat daar aan bod komt, heb ik de reflex om mezelf de vraag te stellen wat dat dan betekent voor kinderen en jongeren. En als ik dan toch concreet iets moet zeggen: kinderarmoede moet echt aangepakt worden. Dat staat echt hoog op mijn agenda.

Tekst: Arkasha Keysers - Coverfoto: Vlaamse Jeugdraad

VIRUS MAG is het Instagram-magazine van WAT WAT

7 dagen op 7 brengen we verfrissende en interessante content om de lockdown mee door te komen. Interessante verhalen, vragen aan experten en leuke tutorials, … om jou beter te doen voelen. Check ons elke dag op @watwat_jijweet!