Wat is een vooroordeel?

Je stapt ergens binnen, zegt geen woord, maar op basis van hoe jij eruitziet, de kleren die je draagt, de manier waarop je wandelt (of net niet kan wandelen), bekijken ze jou scheef. Of de ander is bang van je, laat je niet binnen, stelt vreemde vragen. Dat zijn vooroordelen.

Je krijgt geen kans omdat je er als jongen vrouwelijk uitziet, omdat je een hoorapparaat draagt, omdat je een andere huidskleur hebt, ...

Mensen hebben een mening of idee over iemand, zonder te weten of dat eigenlijk zo is. Meestal bouwen ze verder op een stereotype en vullen ze dat zonder nadenken verder aan.

Vooroordelen doen snel denken aan racisme en huidskleur, maar er bestaan ook - al dan niet bewust - veel vooroordelen over senioren, mensen met een handicap, holebi’s, armen, jongeren, vrouwen ...

Waar komen vooroordelen vandaan?

Vooroordelen zijn niet gebaseerd op feiten maar op veronderstellingen.

Vooroordelen worden ook snel overgenomen, omdat het makkelijk is. Bij een hele groep van ‘gelijk uitziende personen’ denken mensen al snel dat die 'allemaal hetzelfde zijn'.

Zo wordt een hele groep mensen plots een dief, een luiaard, een stinkaard, een gierigaard, een slet… Jij hebt niets te maken met dat negatieve gedrag, maar omdat je ook ‘één van hen bent’, krijg je datzelfde etiket opgeplakt.

Vooroordelen zijn niet aangeboren, ze zijn afhankelijk van je referentiekader en worden aangeleerd door:

  • Opvoeding, onderwijs, media ... Mensen naar wie we opkijken hebben veel impact wanneer ze ons dingen vertellen over bepaalde groepen.
  • Slechte ervaring met één iemand. Bijvoorbeeld: je wordt uitgescholden door een persoon met een beperking, en gaat ervan uit dat alle mensen met een beperking onbeschoft zijn. Of je vindt geen werk en legt de schuld bij 'de buitenlanders'.
  • Hoe we leren omgaan met angst voor wat we niet kennen (xenofobie).

Welke gevolgen kunnen vooroordelen hebben?

Denken in vooroordelen heeft vervelende gevolgen:

  • Heb je zelf vooroordelen? Dan loop je kansen mis: vooroordelen helpen je niet om goed met iemand om te gaan. Je kan je er onterecht bang of boos door voelen.
  • Ben je zelf slachtoffer van vooroordelen? Dan krijg je geen kans om jezelf te zijn. Om je plaats in te nemen (vrienden te maken, job te vinden, in een club te mogen) moet je dubbel zo hard werken als iemand anders. Dat is niet fair.

Vooroordelen zijn nog geen discriminatie, maar ze kunnen er wel toe leiden.

Heeft iedereen vooroordelen?

Ja, het is niet vreemd om vooroordelen te hebben. Sterker nog: we hebben ze allemaal!

We proberen de werkelijkheid rondom ons te begrijpen, en daarom gaat ons brein automatisch mensen en gebeurtenissen in categorieën plaatsen. Zo krijgen we een bepaald idee of gevoel bij iemand, terwijl dit misschien niet klopt.

Wat kan ik doen tegen vooroordelen?

Vooroordelen zijn aangeleerd, dus je kunt ze ook afleren:

  • Leer verschillende mensen van een groep kennen
  • Reis
  • Informeer jezelf
  • Onthoud dat je eerste idee of gevoel misschien niet klopt
  • Wijs andere mensen op hun vooroordelen
    • Maar doe dat niet op een aanvallende manier, zorg dat je erover in gesprek kan gaan. Dat lukt beter als de ander zich niet aangevallen voelt.

FOTO: Diego Duarte Cereceda