Wat is polarisatie?

In het kort

Polarisatie betekent dat tegenstellingen tussen mensen of groepen groter worden. Meningen liggen dan steeds verder uit elkaar. Het hoort bij democratie. Maar zien groepen elkaar echt als vijanden? Dan kunnen er wel problemen ontstaan.

Door Vlaams Vredesinstituut

Op deze pagina

Polarisatie (of polarisering) betekent dat de tegenstellingen tussen mensen en groepen groeien.

Dat gebeurt omdat:

meningen feller worden en steeds verder uit elkaar liggen
mensen elkaar steeds minder vertrouwen

Daardoor wordt de haat tussen groepen groter.

Letterlijk betekent polarisatie dat de meningen en gevoelens van mensen zo fel worden dat er twee uitersten ontstaan. Die uitersten noemen we ‘polen’. Hier zitten de mensen met extreme meningen. Mensen die geen of een genuanceerde mening hebben, zitten ertussenin, in het midden.

Wat is het verschil tussen polarisatie en conflict?

Polarisatie gaat vaak samen met conflict, maar ze zijn niet hetzelfde:

Polarisatie gaat over toenemende tegenstellingen tussen mensen en groepen.
Conflict gaat over een directe botsing, bijvoorbeeld een felle discussie, een ruzie of zelfs een vechtpartij.

Hoe ontstaat haat tussen groepen?

We horen allemaal bij bepaalde groepen. Meestal behoor je tot meerdere groepen tegelijkertijd. Bijvoorbeeld:

Familiekring
Vriendengroep
Klasgroep
Sportclub
Overtuiging
Religie

Tot een groep behoren is belangrijk. Het geeft je een plek en een gevoel van verbondenheid. De groepen waar je deel van uitmaakt, bepalen mee hoe je naar de wereld kijkt. Ze bepalen ook hoe je naar andere groepen kijkt.

Vaak vind je je eigen groep net iets leuker dan een andere groep. Dat hoeft geen probleem te zijn. Bijvoorbeeld: je supportert voor je sportclub, dus je bent geen fan van de tegenstander.

Problemen ontstaan wanneer groepen elkaar als vijanden zien. Het wantrouwen tussen de groepen is dan te groot wordt en slaat om in haat.

Wat gebeurt er bij wij-zijdenken?

Zit je bij een groep? Dan kan het lastig worden om nog goed contact te hebben met mensen van andere groepen.

Het voelt al snel alsof je moet kiezen:

Of je hoort bij ons
Of bij hen

Bijvoorbeeld:

Mensen noemen je een verrader als je contact hebt met iemand uit de andere groep.
Jij vindt iemand anders een verrader omdat die met de andere groep omgaat.

Dat vergroot de afstand en afkeer tussen groepen nog meer. Als het écht fout loopt, kan polarisatie tussen groepen zelfs tot geweld leiden.

Heb je een meningsverschil met iemand? Dat is helemaal oké

Hebben je vrienden of familieleden een andere mening dan jij? Dat is heel normaal. Iedereen kijkt nu eenmaal op zijn eigen manier naar de wereld.

Ook al sta je soms recht tegenover elkaar: meningsverschillen horen bij een democratie.

Het kan dus gebeuren dat je mening botst met die van iemand anders. Polarisatie hoeft trouwens niet altijd negatief te zijn. Soms zorgt dat zelfs voor een betere samenleving. Bijvoorbeeld wanneer mensen opkomen tegen onrecht.

Vind je het toch lastig om zonder schelden of geweld om te gaan met stevige meningsverschillen? Dan kan dit artikel je helpen: Hoe praat ik met iemand met een andere mening? | WAT WAT