Wat is grensoverschrijdend gedrag?

We hebben allemaal persoonlijke grenzen. Grenzen gaan over gedrag of situaties dat we wel of niet oké vinden. Alles wat iemand doet of zegt, wat voor jou niet fijn aanvoelt, is grensoverschrijdend gedrag. Dat is voor iedereen anders: jij bepaalt waar jouw grenzen liggen.

Welke soorten grensoverschrijdend gedrag zijn er?

Iemand kan op verschillende manieren (geweld, pestgedrag, racisme en/of discriminatie, seksueel grensoverschrijdend gedrag) over jouw grenzen gaan. Professionals maken vaak een verschil tussen twee grote groepen: zonder aanraking en met aanraking.

Zonder aanraking

• Woorden: scheldwoorden, kwetsende opmerkingen of "grapjes", uitlachen, racistische of discriminerende uitspraken, bedreigingen, ...
• Persoonlijke ruimte: te dichtbij komen staan, vuile blikken geven, stalken, ..
• Digitaal: ongewenst berichten sturen, foto's/video's maken zonder toestemming, persoonlijke info verspreiden, foto's/video's verspreiden zonder toestemming, stalken, account hacken, ..
• Seksueel: ongewenste seksuele opmerkingen, druk zetten om te kussen/uit te kleden/seks te hebben, slut shamen, misleiden bij seksueel gedrag, ...

Met aanraking

• Geweld en fysiek pesten: slaan, duwen, schoppen, krabben, trekken aan haar, gooien, vastgrijpen ...
• Materiaal: spullen vuilmaken/kapotmaken/stelen/verstoppen/weggooien/...
• Seksueel: aanraken zonder toestemming, aanranding, verkrachting, ...

Een grapje dat je heeft gekwetst? Een aanraking die onaangenaam voelde? Zodra iets niet goed voelt, mag je ‘nee’ zeggen tegen de ander. Ook als iets in het begin wél leuk was en je het toen wél wou.

Niet altijd bedoeld

Soms gaan mensen onbedoeld over de grenzen van een ander, ook bij vrienden, familie of partners. Een mopje dat verkeerd binnenkomt, een troostende knuffel die niet helemaal welkom was, ... Grenzen worden niet altijd aangegeven. Soms voelen we ons ook heel vertrouwd bij iemand. Of hebben we iets al vaker gezegd of gedaan zonder ongemak. Dat kan ervoor zorgen dat we zonder dat we het willen over iemand hun grens gaan. Grenzen kunnen ook veranderen, van dag tot dag, tussen verschillende personen.

Voelt iets niet juist? Geef gerust aan dat iets niet oké voelde of vraag of de ander zich oké voelde. Zo kunnen jullie hopelijk herstellen wat nodig is. Ligt je grens anders dan vroeger? Ook dan mag je nee zeggen. Je grenzen moeten gerespecteerd worden op elk moment.

Bewust over grenzen gaan

Soms gaan mensen bewust over grenzen, ook nadat iemand de grens duidelijk aangaf. Of door gedrag te stellen waar die weet dat de ander het niet fijn gaat vinden. Slachtoffers hebben dan vaak het idee dat het hun schuld was. Dit is niet het geval. Als iemand over jouw grens gaat zijn is de ander in fout. Je kan en mag dan ook steeds in gesprek gaan met iemand die je vertrouwt. Je kan en mag het ook melden bij organisaties en instanties zoals:

• CLB
• Politie
• 1712
• VK
• Childfocus
• JAC
• Zorgcentrum na seksueel geweld

Voor info over specifieke situaties kan je ook heel wat andere artikels op WatWat lezen zoals:

• Je ouders doen je pijn
• Je wordt gepest
• Je laat je vaak doen door je vrienden
• Je vrienden dwingen je om dingen te doen die je niet wilt
• Je voelt je gekwetst door een vriend
• Je lief lacht je uit
• Iemand dwingt je tot seks, kussen of gelijk welke seksuele handeling
• Er zijn naaktfoto's of naaktvideo's van jou verspreid
• Je krijgt een nude zonder dat je dat wilt
• Iemand blijft jou berichten sturen, ook als je vraagt om te stoppen