Wat is een vluchteling?

Vluchtelingen zijn mensen die hun thuisland ontvluchten omdat ze daar in gevaar zijn.

Niet iedereen die vlucht, wordt een vluchteling. Het is een titel die je moet krijgen. Je krijgt die als je nieuwe land zegt dat je recht hebt op internationale bescherming.

De regels kijken naar twee soorten gevaar:

  • Je loopt risico om vervolgd te worden om wie je bent. Bijvoorbeeld om je etnisch-culturele achtergrond, geloof, nationaliteit, politieke overtuiging. Of omdat je deel bent van een bepaalde sociale groep, bijvoorbeeld vrouwen of LGBTI+.
  • Je loopt risico op ernstige schade door geweld. Je zou bijvoorbeeld de doodstraf kunnen krijgen. Of er is een serieuze kans dat je gefolterd zal worden. Of er is oorlog waar je woont.

Zegt een onderzoek dat je terecht bang was voor één van die twee gevaren? Dan pas krijg je de titel 'vluchteling'. En dan ben je erkend als vluchteling.

Zo staat het in het vluchtelingenverdrag. Dat verdrag zegt hoe het werkt in België en in het grootste deel van de wereld.

Vluchteling of subsidiair beschermde?

Eigenlijk is het nog een beetje ingewikkelder.

Als je het echt helemaal juist wil zeggen, zit het zo:

  • Ben je terecht bang om vervolgd te worden om wie je bent? Dan ben je een vluchteling.
  • Ben je terecht bang om ernstige schade op te lopen door geweld? Dan ben je een subsidiair beschermde.

Vluchtelingen mogen voor altijd in België blijven.

Subsidiair beschermden mogen in België blijven zolang het risico in hun thuisland er nog is. Is het risico er na 5 jaar nog altijd? Dan mag je als subsidiair beschermde ook voor altijd in België blijven.

Er is dus een verschil, maar allebei:

  • Vluchtten ze weg uit hun thuisland
  • Kregen ze internationale bescherming in een nieuw land

Het is zeker niet verkeerd, als je in beide gevallen over vluchtelingen spreekt.

Tijdelijk beschermde?

Toen in 2022 de oorlog in Oekraïne begon, werd het nóg iets ingewikkelder. De verschillende landen van de Europese Unie beslisten dat wie op de vlucht is voor de oorlog in Oekraïne automatisch een tijdelijk beschermde of tijdelijk ontheemde wordt.

  • Automatisch: er is geen aanvraag en geen onderzoek nodig, zoals bij vluchtelingen en subsidiair beschermden. Ze moeten zich enkel aanmelden met hun paspoort.
  • Tijdelijk: de bescherming geldt voor een periode van 1 tot maximaal 3 jaar.

Ook een tijdelijk beschermde is een vluchteling. Ook zij zijn gevlucht uit hun thuisland en kregen internationale bescherming in een nieuw land.

De regeringen gaan ervan uit dat de bescherming maar tijdelijk nodig is. Deze nieuwe vorm van internationale bescherming kwam er vooral ook omdat de EU de massale aanvragen voor internationale bescherming uit Oekraïne én die uit alle andere landen nooit zou kunnen verwerken.

De regeringen maakten diezelfde uitzondering niet voor iedereen die vlucht voor oorlog. Die regel bestond bijvoorbeeld niet voor mensen die op de vlucht gingen voor de oorlog in Syrië.

Wat is dan een asielzoeker? En een migrant?

Asielzoeker

Dat ben je als je in een nieuw land bescherming vraagt. Je hoopt om erkend te worden als vluchteling of subsidiair beschermde.

Een vluchteling is altijd eerst een asielzoeker voordat die de titel 'vluchteling' krijgt.

Migrant

Dat ben je als je naar een ander land verhuist.

De reden? Dat maakt niet uit. Misschien wil je er werken, of kreeg je er al een job. Of verhuis je voor de liefde?

Een vluchteling is dus een migrant, maar niet elke migrant is een vluchteling.

Economische migrant

Dat ben je als je vlucht uit je thuisland om in een nieuw land een betere toekomst op te bouwen. Je thuisland is dan vaak heel arm.

Hoor je ‘economische vluchtelingen’? Het is beter om 'economische migranten' te zeggen.

Migranten kunnen teruggaan naar hun thuisland zonder dat het gevaarlijk is. Dat kan een vluchteling niet.

Vluchtelingen in België en in de wereld

In 2020 waren er over heel de wereld 82,4 miljoen mensen op de vlucht voor vervolging of ernstige schade. Maar meer dan de helft is geen vluchteling. Dat is omdat ze nog in hun eigen land zijn.

In de Europese Unie wonen er 2,6 miljoen vluchtelingen. Dat is 10% van alle vluchtelingen in de wereld en 0,6% van de hele Europese bevolking. Een klein deeltje van die vluchtelingen woont in België.

Ook heel wat kinderen en jongeren zijn vluchteling.

Hoe kan ik vluchtelingen helpen?