Verkiezingen: wat gebeurt erna?

Gestemd, wat gebeurt er nu?

Geduld geduld! Na de verkiezingen is er niet direct een nieuwe burgemeester of een nieuwe regering. Dit kan soms even duren.

Er zijn verschillende stappen.

Stemmen tellen en zetels verdelen

Na afloop van de verkiezingen worden de stemmen geteld die elke politieke partij heeft gekregen.

Een partij die veel stemmen heeft gehaald, krijgt veel vertegenwoordigers of zetels in de gemeenteraad of in het parlement. Een partij die minder stemmen haalde, krijgt minder vertegenwoordigers of zetels. Hoe meer zetels een politieke partij heeft, hoe sterker die partij is.

Meerdere partijen onderhandelen

Meestal moeten twee of meer partijen samenwerken om een regering of college van burgemeester en schepenen te vormen. Dit noemen we een coalitie. Om dit te bereiken moeten deze partijen eerst een akkoord bereiken over welke punten uit hun programma ze samen willen realiseren.

Omdat elke partij een ander programma heeft, is het soms moeilijk om tot afspraken te komen. Hoe groter het verschil in programma’s, hoe moeilijker het is om een compromis te vinden.

Een regering vormen

Hoe de regering of het schepencollege gevormd moet worden, staat niet in de wet geschreven. Dat gebeurt volgens ongeschreven politieke regels. Wanneer er een federale regering (voor heel België) gevormd wordt, dan speelt de koning een belangrijke rol. Maar voor de vorming van de Vlaamse regering of schepencollege is dat niet het geval.

Eerst informeert een belangrijk politicus van de grootste partij bij de andere partijen wat zij willen. Die politicus noemt men de informateur. Als de wensen van alle partijen bekend zijn, dan kunnen de onderhandelingen beginnen. De partijen die samen de meerderheid van de zetels kunnen hebben, gaan met elkaar praten. Als ze willen samenwerken, moeten ze uiteraard rekening houden met elkaars ideeën. Elke partij zal een deel van haar wensen moeten laten vallen. Zo begrijp je meteen dat niet alles wat de politieke partijen beloven voor de verkiezingen, ook echt kan worden uitgevoerd.

Als twee of meer partijen beslissen om samen de meerderheid te vormen, schrijven ze in een document wat ze overeengekomen zijn. Dat document noemen we het regeerakkoord. Of het bestuursakkoord voor een gemeente. Hierin staan alle punten waaraan ze samen zullen werken.

Samenwerken om te besturen

De partijen die het regeer- of bestuursakkoord ondertekenen vormen samen de regering of het college van burgemeester en schepenen. Binnen de partij wordt dan beslist wie de ministers of schepenen worden. De sterkste partij binnen de meerderheid mag het meeste ministers aanstellen. Wanneer de regering gevormd is, leggen de ministers de eed af in het Vlaams Parlement en de federale ministers bij de Koning. De schepenen doen dit in de gemeenteraad bij de burgemeester. Deze ploeg kan dan aan de slag tot aan de volgende verkiezingen, of in elk geval tot zolang de meerderheid van de volksvertegenwoordigers haar steunt.

ARTIKEL: Kiki Berkers, Pamela Baruti en Maud Boey, studenten politieke wetenschappen